Teknoloji Bağımlılığı

Maalesef şehirde yaşayan bizler için yaşam tarzı değişti. Sokakta, bahçede oynayan çocuklar artık apartmanda veya en iyi ihtimalle site içinde kendileri için hazırlanmış yapay oyun alanlarında oynuyorlar. Yaşam tarzımızla birlikte çocuklar da değişti.  Doğal yaratıcılığı destekleyen oyunlar yerini teknolojik oyunlara ve oyuncaklara bıraktı.

Teknolojiyi yeterince  kullanmak varken teknolojinin aşırı kullanılma isteği ile birlikte, teknolojik aletlerle geçirilen zaman dışındaki hayat sorgulanır oldu. Bu teknolojik aletler kullanılmadığında huzursuzluk vermeye başladı ve bununla birlikte aile ve sosyal ilişkilerin bozulması da kaçınılmaz oldu. Teknolojinin bu denli kullanılması ile birlikte “Teknoloji Bağımlılığı” diye bir kavram ortaya çıktı. Ne yazık ki Teknoloji Bağımlılığını okul öncesi çocuktan yetişkinliğe kadar görebilmek mümkün.

Teknoloji bağımlılığı denince; Televizyon, Telefon, Tablet, Bilgisayar oyunları, Oyun konsolları, İnternet ve Sosyal medyadan bahsediyor olacağız.

Teknoloji Bağımlılığının Belirtileri;

  • Teknoloji (bilgisayar/tablet/telefon/internet/sanal oyun) başında harcanan vaktin giderek artması
  • Teknolojiden uzak kalınca huzursuzluk, uykusuzluk, öfke gibi yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkması
  • Ruhsal, sosyal, adli ya da bedensel bir sorun oluşturmasına rağmen teknolojinin kullanılmaya devam edilmesi
  • Teknoloji başında geçirilen vakitle ilgili kontrolün kaybedilmesi
  • Planlanandan daha fazla teknoloji karşısında kalınması
  • Zamanının büyük çoğunluğunun fiilen ya da zihnen teknolojiyle geçirilmesi
  • Teknolojinin, sorumlulukların (iş, okul, aile, bireysel temizlik gibi) yerine getirilmesine engel olması

Teknoloji Bağımlılığının Nedenleri

  • Bilgi eksikliği
  • Merak duygusunu kontrol edememek
  • Bağımlı arkadaş çevresinin içerisinde bulunmak
  • Can sıkıntısı ve yapacak daha iyi bir şey bulamamak
  • Dışlanma korkusuyla arkadaşlarının her istediğini kabul etmek
  • Sosyal ilişki kuramamak ya da kurarken güçlük çekmek
  • Gerçek dünyada başarılamayan şeyleri sanal dünyada elde etmeye çalışmak
  • Dürtülerini kontrol etmekte zorlanması
  • Aşırı içe kapanıklık
  • Çevre tarafından beğenilmeme korkusu
  • Karamsar düşünce yapısı
  • Kişinin hayatta doğru bir hedef bulamaması
  • Özgüven eksikliği
  • Hayatı sevmemek, yaşam enerjisi yoksunluğu
  • Sosyal ilişki kurmada zorlanmak
  • Kendini yeterince tanımamak
  • Gerçek hayatta yapılabilecekleri bilmemek

Sosyal Medya Bağımlılık Yapar mı?

  • Can sıkıntısında akla gelen ilk seçenekse,
  • Gerçek hayatın önüne geçiyorsa,
  • Günlük hayatın ve sorumlulukların aksatmasına sebep oluyorsa,
  • Takip edilen kişilerin gerçek yaşamları değil de paylaşımları sizin için daha önemli hale gelmişse,
  • Gerçek arkadaşlıkların yerini sanal arkadaşlıklar ve takipçiler alıyorsa,
  • Aşırı zaman alıyor ve ulaşılamadığında huzursuzluk oluşturuyorsa,
  • Sürekli bir şeyler paylaşma ihtiyacı duyuluyorsa sosyal medya bağımlılığından söz edilebilir.

Oyun Bağımlılığı Belirtileri

  • Giderek oyun başında daha fazla zaman geçirmek
  • Aile ya da arkadaşlarla birlikte vakit geçirmek yerine oyun oynamayı tercih etmek
  • Oyunlarda alınan başarı ve ilerlemeleri gerçek hayattaki başarılardan daha çok önemsemek
  • Aileden uzaklaşmak, oyun başında geçirilen süreyle ilgili tartışmalar yaşamak
  • Bilgisayar başında olamayınca huzursuz ve sinirli olmak
  • Oyun başında geçirilen fazla süre sonucu notların düşmesi, devamsızlık sorunları, arkadaşlık ilişkilerinin bozulması, uykusuz kalma.

Kurtulmak için öneriler;

  • Yavaş yavaş ama kararlı olarak azaltılmalı
  • Oyunun yeri doldurulmalı (Spor, hobi, vb.)
  • Düşündürün! Sanal ortamdaki başarı ve saygınlık mı daha değerli, gerçek hayattaki mi?
  • Zararlarını, sizden aldıklarını değerlendirin.
  • Gerekirse uzman yardımı alın.

Cep Telefonu Bağımlılığı

Aşağıdaki cümlelerin en az 5’ine katılıyorsanız bir cep telefonu bağımlılığından söz edebiliriz:

  • Uyuduğunda cep telefonu ulaşabileceği yerde durur.
  • Cep telefonunu her zaman yanında taşır.
  • Cep telefonunu sık sık kontrol eder.
  • Cep telefonunu kullanmaktan günlük işlerine vakit ayıramaz.
  • Kendini kötü hissettiğinde cep telefonunu kullanmak iyi gelir.
  • Başkalarıyla sohbette veya yemekte birlikteyken bile cep telefonunu sık sık kullanır.
  • Cep telefonunu kullanmadığı zamanlarda kendini kötü hisseder.

Teknoloji Kullanımı Neden Zararlı?

  • Denetimsiz, sınırsız ve amaçsızdır.
  • Teknoloji kullanım süresi arttıkça çocuk ve gençlerde düşünce süreçleri bozulur. Kişinin duyarlılıkları azalır, genel sağlık düzeyi düşer. Bu kişilerde obsesif, depresif, kaygılı, düşmanca, korku dolu, şüpheci düşünceler artabilir.
  • Sosyal gelişimleri önemli ölçüde geriler. Özgüvenleri düşer, sosyal kaygı düzeyleri ve saldırganlıkları artar.
  • Zihinsel fonksiyonlarda bozulmaya neden olur.

Diğer Psikolojik Rahatsızlıklarla ilişkisi

  • İnternet bağımlılığıyla ilgili yapılan araştırmalar bu hastalığın diğer psikolojik hastalıklarla birlikte görülebileceğini ortaya koymaktadır. İnternet bağımlılarının % 50’sinde başka bir psikiyatrik bozukluk daha görülmektedir. İnternet bağımlılığıyla birlikte görülen en sık psikiyatrik bozukluklar şöyle sıralanabilir:
  • Anksiyete (kaygı) bozukluğu % 10
  • Psikotik (şizofreni vb.) bozukluk % 14
  • Depresyon % 25
  • Madde kullanımı % 38
  • Ayrıca dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu, sosyal fobi, hafif depresyon durumlarında veya ailede bağımlılığa yatkınlık söz konusu olduğunda riskli internet kullanımı görülebilmektedir.

Kimler Risk Altında

  • Spordan uzak duran ve hareketsiz yaşamı tercih edenler
  • Olumsuz ve bağımlı arkadaş çevresi bulunanlar
  • Ders başarısı sürekli düşük olan ya da okul dışı faaliyetlere karşı isteksiz olanlar
  • Arkadaş edinme, iletişim kurma ve iletişimi devam ettirme becerileri az olanlar
  • Aile içi çatışmalar yaşayan, sağlıklı iletişimi olmayan aile üyeleri
  • Hayatlarında kaliteli vakit geçirebileceği aktiviteler bulunmayanlar
  • Sosyal ilişkilerinde kendini ifade etmekte güçlük yaşayanlar
  • Aileleri teknolojiyi olumsuz ve bilinçsiz kullanan bireyler

Aile’ye öneriler

  • Teknoloji kullanımını tam zıt saat ve ortamlara kaydırmak
  • Dış durdurucular kullanmak
  • Teknoloji kullanımıyla ilgili hedefler belirlemek
  • Çok kullanılan belli işlevlerden uzak durmak
  • Hatırlatıcı kartlar kullanmak
  • Hedefler koymak
  • Bağımlı olunan teknolojik cihazı ailece kullanmak
  • Spor yapmak
  • Yeni sosyal becerilerin kazanılması
  • Ebeveyn çocuk saati oluşturmak.
  • Aile olarak birlikte zaman geçirmek.

 

Kaynak: Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitim Programı Yeşilay

 

 

Bir Cevap Yazın